Belastingen en toeslagen bij een scheiding

Wanneer eindigt het fiscaal partnerschap?

Zolang jullie getrouwd zijn of een geregistreerd partnerschap hebben, zijn jullie fiscale partners. Dat eindigt niet vanzelf op de dag dat je uit elkaar gaat, maar pas als aan twee voorwaarden is voldaan: het verzoek tot echtscheiding is ingediend bij de rechtbank én jullie staan niet meer op hetzelfde adres ingeschreven. Tot dat moment blijft de Belastingdienst jullie als partners behandelen, met alle gevolgen voor de aangifte en de toeslagen.

Het jaar van de scheiding: samen of apart aangifte doen

In het jaar waarin het fiscaal partnerschap eindigt, mogen jullie er samen voor kiezen om voor de inkomstenbelasting nog het hele jaar als fiscale partners te worden aangemerkt. Dat klinkt tegenstrijdig, maar is vaak voordelig: gemeenschappelijke inkomsten en aftrekposten — zoals de hypotheekrente — mag je dan vrij over jullie beiden verdelen, en zo haal je het maximale uit de laatste gezamenlijke aangifte. Die keuze maken jullie bij de aangifte zelf. Denk ook aan de praktische kant: krijgt een van jullie maandelijks belasting terug via een voorlopige aanslag (bijvoorbeeld voor de hypotheekrente), pas die dan op tijd aan — anders moet je na afloop van het jaar terugbetalen.

Alimentatie en de belasting

Voor de belasting is er een groot verschil tussen de twee soorten alimentatie:

• Partneralimentatie is voor de betaler aftrekbaar en telt voor de ontvanger als belast inkomen. De ontvanger betaalt er dus inkomstenbelasting over, en het bedrag telt mee als toetsingsinkomen voor de toeslagen — partneralimentatie ontvangen kan je toeslagen verlagen.
• Kinderalimentatie is fiscaal neutraal: niet aftrekbaar voor de betaler en onbelast voor de ontvanger.

Kiezen jullie ervoor de partneralimentatie af te kopen met een bedrag ineens, dan heeft dat in het jaar van betaling grote fiscale gevolgen — voor allebei. Laat zo’n afkoop daarom altijd doorrekenen voordat je tekent.

De eigen woning en de hypotheekrenteaftrek

Vertrekt een van jullie uit de koopwoning, dan verandert er fiscaal het nodige. De woning is voor de vertrokken partner geen “eigen woning” meer, terwijl die vaak nog wel mede-eigenaar is en meebetaalt aan de hypotheek. Voor die overgangsperiode bestaat de scheidingsregeling: de vertrokken partner mag het eigen aandeel in de hypotheekrente nog maximaal twee jaar blijven aftrekken, zolang de ex-partner in de woning woont. En betaal je ook de rente over het aandeel van je ex, dan kan dat deel fiscaal als partneralimentatie tellen. Hier gaat in de praktijk veel mis. Daarom leggen we de afspraken over de rente, het eigenwoningforfait en de verdeling van het belastingvoordeel precies vast in het convenant. Lees ook het artikel over de woning bij een echtscheiding.

Toeslagen: opnieuw berekend op één inkomen

Zodra het verzoekschrift is ingediend én een van jullie op een ander adres staat ingeschreven, zijn jullie ook geen toeslagpartners meer. Vanaf dat moment wordt je recht op zorgtoeslag, huurtoeslag, kindgebonden budget en kinderopvangtoeslag berekend op basis van je eigen inkomen en situatie. Voor veel mensen ontstaat er ná de scheiding (weer) recht op toeslagen die er tijdens het huwelijk niet waren. Geef de wijziging zo snel mogelijk door via Mijn Toeslagen — toeslagen zijn voorschotten, en wat te veel is ontvangen, moet je later terugbetalen.

Kinderen: kindgebonden budget, kinderbijslag en combinatiekorting

Voor ouders komt er een laag bij, want verschillende regelingen zijn gekoppeld aan de vraag bij wie de kinderen (officieel) wonen:

• Het kindgebonden budget gaat naar de ouder die de kinderbijslag ontvangt. Een alleenstaande ouder krijgt daarbovenop een flinke verhoging, de zogeheten alleenstaande-ouderkop. Wie van jullie de aanvrager van de kinderbijslag is, maakt financieel dus echt uit.
• De kinderbijslag loopt via de SVB en kan bij co-ouderschap over jullie beiden worden verdeeld.
• De inkomensafhankelijke combinatiekorting bestaat alleen nog voor kinderen die vóór 1 januari 2025 zijn geboren en wordt afgebouwd. Bij co-ouderschap kunnen onder voorwaarden beide ouders er recht op hebben, als het kind in een vast ritme ongeveer drie dagen per week bij elke ouder is.

Hoe dit uitpakt, hangt af van jullie zorgverdeling; in het artikel over co-ouderschap lees je er meer over. In de mediation stemmen we de afspraken over de kinderen en de financiële regelingen op elkaar af, zodat er achteraf geen verrassingen komen.

Fiscale gevolgen horen bij de afspraken

Goede scheidingsafspraken gaan niet alleen over de verdeling, maar ook over wat er netto overblijft: belastingen en toeslagen bepalen mede of een regeling haalbaar is. In mijn begeleiding neem ik die gevolgen daarom mee in het convenant, en waar nodig betrekken we een fiscalist of financieel adviseur. Na de scheiding help ik jullie bovendien praktisch op weg, bijvoorbeeld met het aanpassen van de toeslagen. Plan een gratis kennismakingsgesprek of lees eerst meer over mijn werkwijze.