Vermogen verdelen bij een scheiding

Drie situaties, drie uitkomsten

Welke regels gelden voor het verdelen van jullie vermogen, hangt af van hoe jullie getrouwd zijn:

1. Getrouwd vóór 1 januari 2018, zonder huwelijkse voorwaarden — dan geldt de algehele gemeenschap van goederen: vrijwel alles is gezamenlijk.
2. Getrouwd op of na 1 januari 2018, zonder huwelijkse voorwaarden — dan geldt de beperkte gemeenschap van goederen: alleen wat tijdens het huwelijk is opgebouwd, is gezamenlijk.
3. Getrouwd onder huwelijkse voorwaarden — dan geldt wat jullie bij de notaris hebben afgesproken.

Weet je niet zeker of er huwelijkse voorwaarden zijn? In het huwelijksgoederenregister kun je dat kosteloos opzoeken met jullie achternamen en de huwelijksdatum.

Algehele gemeenschap van goederen (huwelijk vóór 2018)

In de algehele gemeenschap is in principe álles gezamenlijk en wordt alles bij helfte verdeeld: spaarrekeningen — ook de rekeningen op één naam — de inboedel, de auto én de schulden, inclusief een eventuele roodstand.

Er zijn een paar belangrijke uitzonderingen:

• Erfenissen en schenkingen met een uitsluitingsclausule. Heeft de schenker of erflater vastgelegd dat het bedrag niet in de gemeenschap valt, dan blijft dat privévermogen.
• Verknochte goederen — zaken die nauw met één persoon verbonden zijn, zoals persoonlijke sieraden of (een deel van) een ontslagvergoeding.
• Pensioen — pensioenrechten worden niet verdeeld via de gemeenschap, maar via een eigen wettelijke regeling. Lees daarover meer bij pensioen en scheiding.

Beperkte gemeenschap van goederen (huwelijk vanaf 2018)

Voor huwelijken gesloten op of na 1 januari 2018 geldt de beperkte gemeenschap. De hoofdregel: wat je vóór het huwelijk al had, blijft van jou — en dat geldt ook voor erfenissen en schenkingen, zelfs zonder uitsluitingsclausule. Gezamenlijk is alleen:

• wat jullie tijdens het huwelijk hebben opgebouwd (inkomen, spaargeld, aankopen);
• wat vóór het huwelijk al van jullie samen was, zoals een gezamenlijk gekochte woning.

In de praktijk valt hier nog best wat uit te zoeken: privévermogen en gezamenlijk vermogen raken tijdens een huwelijk gemakkelijk vermengd. Wie stelt dat iets privé is, moet dat kunnen aantonen — een goede administratie of bankafschriften van destijds maken de verdeling een stuk eenvoudiger.

Huwelijkse voorwaarden

Bij huwelijkse voorwaarden verdeel of verreken je het vermogen volgens de afspraken in de akte. Dat klinkt overzichtelijk, maar de praktijk is vaak weerbarstiger. Veel huwelijkse voorwaarden bevatten een periodiek verrekenbeding — de afspraak om jaarlijks het gespaarde inkomen te delen — en juist dat beding wordt tijdens het huwelijk zelden uitgevoerd. De gevolgen daarvan kunnen groot zijn: lees er meer over in het artikel over het verrekenbeding.

Peildatum en waardering

Voor de vraag wat er verdeeld moet worden, geldt bij een gemeenschap van goederen als peildatum de datum waarop het echtscheidingsverzoek bij de rechtbank is ingediend. Wat daarna wordt opgebouwd of uitgegeven, valt buiten de verdeling. Voor de vraag welke waarde iets heeft, wordt meestal gekeken naar het moment van de feitelijke verdeling — al mogen jullie daar samen andere afspraken over maken. Juist over die peildata ontstaan discussies; in mediation leggen we ze daarom expliciet vast.

Zo pak je de verdeling aan

1. Maak een compleet overzicht van alle bezittingen en schulden: rekeningen, beleggingen, inboedel, voertuigen, leningen en kredieten.
2. Bepaal per onderdeel of het gezamenlijk of privé is, en wat de waarde is.
3. Kijk apart naar de grote onderwerpen: de woning, schulden, een eigen bedrijf en de belastingkant van de verdeling.
4. Leg de verdeling vast in het echtscheidingsconvenant, zodat er later geen discussie ontstaat.

Komen jullie er na de scheiding achter dat iets is vergeten — een oude polis, een rekening die niemand op het netvlies had? Een overgeslagen vermogensbestanddeel moet alsnog verdeeld worden; ook dat kan meestal in onderling overleg.

Hulp nodig bij de verdeling?

Deze pagina hoort bij de kennisbank van Scheidingsdesk. Het verdelen van vermogen is vaak het meest technische deel van een scheiding — en tegelijk het deel waar emoties het snelst oplopen. Als MfN-registermediator help ik jullie het overzicht compleet te maken, de verdeling eerlijk door te rekenen en alles goed vast te leggen. Lees meer over mijn werkwijze of neem contact op voor een gratis kennismakingsgesprek.