Het verrekenbeding bij een scheiding

Wat is een periodiek verrekenbeding?

Bij een periodiek verrekenbeding spreken echtgenoten in hun huwelijkse voorwaarden af dat ze het inkomen dat na de kosten van de huishouding overblijft — het overgespaarde inkomen — jaarlijks met elkaar verrekenen. De vermogens blijven gescheiden, maar wat tijdens het huwelijk wordt verdiend en gespaard, delen jullie samen. Zo’n beding wordt vaak opgenomen omdat één van de partners de zorg voor de kinderen op zich neemt en daardoor zelf minder vermogen kan opbouwen.

Een mooi uitgangspunt — maar het werkt alleen als er ook echt jaarlijks wordt afgerekend. En dat gebeurt bijna nooit.

Wat als het beding nooit is uitgevoerd?

Is er tijdens het huwelijk nooit verrekend, dan vervalt de verplichting niet: die blijft bestaan tot het einde van het huwelijk. De wet verbindt daar een stevige regel aan. Bij een scheiding wordt dan vermoed dat het hele aanwezige vermogen is ontstaan uit inkomen dat verrekend had moeten worden — en dus alsnog verdeeld moet worden. Wie vindt dat iets daarbuiten valt, bijvoorbeeld vermogen van vóór het huwelijk of een erfenis, moet dat zelf aantonen.

Het gevolg: de uitkomst lijkt sterk op die van een gemeenschap van goederen, terwijl de huwelijkse voorwaarden juist bedoeld waren om de vermogens gescheiden te houden. Het uitzoekwerk kan bovendien flink zijn, zeker als gespaard inkomen in de loop van de jaren vermengd is geraakt met privévermogen of in de eigen woning of onderneming is gestoken.

Helpt een vervalbeding?

In sommige huwelijkse voorwaarden staat een vervalbeding: de afspraak dat het recht op verrekening vervalt als er niet binnen een bepaalde termijn is afgerekend. Reken je daar niet rijk mee. Uit rechtspraak van de Hoge Raad volgt dat een beroep op zo’n vervalbeding in de meeste gevallen niet wordt aanvaard, omdat dat naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn. Ook mét vervalbeding moet er bij een scheiding dus doorgaans gewoon verrekend worden.

Periodiek of finaal verrekenbeding

Naast het periodieke verrekenbeding bestaat het finale verrekenbeding: de afspraak dat pas aan het einde van het huwelijk wordt afgerekend, alsof er een gemeenschap van goederen was — soms alleen bij overlijden, soms ook bij echtscheiding. Wat er in jullie situatie verrekend moet worden, hangt dus volledig af van de precieze tekst van de huwelijkse voorwaarden. Die akte is bij een scheiding altijd het startpunt. Heb je de tekst niet meer, dan kun je die opvragen via de notaris of nazoeken via het huwelijksgoederenregister.

Hoe kun je wél jaarlijks verrekenen?

Dat verrekenbedingen niet worden uitgevoerd, komt meestal niet door onwil maar door onduidelijkheid: niemand weet precies hoe zo’n jaarlijkse afrekening eruit moet zien. Praktisch hoeft het niet ingewikkeld te zijn:

• laat beide inkomens binnenkomen op een gezamenlijke rekening;
• betaal daarvan de kosten van de huishouding;
• zet wat overblijft jaarlijks op een gezamenlijke spaarrekening, of maak het bij helfte over naar de privérekeningen;
• leg de afrekening kort schriftelijk vast, zodat er later geen discussie is.

Willen jullie tijdens het huwelijk van het beding af, dan kunnen de huwelijkse voorwaarden via de notaris worden gewijzigd. Let op: daarmee vervalt niet de verplichting om over de voorgaande jaren alsnog te verrekenen.

Verrekenbeding en scheiden

Gaan jullie scheiden en is er nooit uitgevoerd wat in het verrekenbeding staat, dan moet er hoe dan ook een afrekening komen. In mediation stellen we samen vast wat er verrekend moet worden, welk vermogen daarbuiten valt en hoe jullie dat onderbouwen. Die uitkomst leggen we vast in het echtscheidingsconvenant. Zo voorkom je een lange en kostbare discussie achteraf. Hoe de verdeling verder in elkaar steekt, lees je in vermogen verdelen bij een scheiding; heb je een onderneming, kijk dan ook bij scheiden met een eigen bedrijf.

Bespreek jullie situatie in een gratis gesprek

Deze pagina hoort bij de kennisbank van Scheidingsdesk. Een niet-uitgevoerd verrekenbeding is een van de lastigste onderdelen van een scheiding, maar met een goede aanpak is er vrijwel altijd een redelijke uitkomst te vinden. Als MfN-registermediator begeleid ik jullie daarbij van de eerste inventarisatie tot het getekende convenant. Lees meer over mijn werkwijze of neem contact op voor een gratis kennismakingsgesprek.