Scheiden met schulden

Van wie zijn de schulden?

Net als bij bezittingen bepaalt het huwelijksregime van wie de schulden zijn. Zijn jullie vóór 2018 getrouwd zonder huwelijkse voorwaarden, dan vallen in principe álle schulden in de gemeenschap — ook schulden die een van jullie al vóór het huwelijk had. Zijn jullie vanaf 2018 getrouwd, dan geldt de beperkte gemeenschap: voorhuwelijkse schulden (zoals een studieschuld van vóór het huwelijk) blijven privé, schulden die tijdens het huwelijk zijn ontstaan zijn gezamenlijk. Hebben jullie huwelijkse voorwaarden, dan bepalen die de verdeling. En voor samenwoners geldt: ieder zijn eigen schulden, tenzij jullie samen hebben getekend.

Verdelen op papier is iets anders dan aansprakelijkheid

Dit is het belangrijkste inzicht bij schulden: wat jullie onderling afspreken, bindt de schuldeiser niet. Spreek je af dat jouw ex de doorlopende lening overneemt, dan mag de bank bij een betalingsachterstand nog steeds bij jou aankloppen zolang jij mede-aansprakelijk bent. Daarom regelen we het in het echtscheidingsconvenant altijd dubbel: wie welke schuld draagt én een vrijwaring — betaalt de een niet en wordt de ander aangesproken, dan kan die het terughalen. Waar mogelijk vragen we de schuldeiser om de overname formeel te maken, zoals bij de hypotheek via het ontslag uit de hoofdelijke aansprakelijkheid. De basis van dit alles is een compleet overzicht: alle leningen, kredieten, betalingsregelingen en achterstanden eerlijk op tafel, inclusief een check van de BKR-registratie. Een vergeten schuld is de klassieke tijdbom onder een verder prima convenant.

De woning: overwaarde of restschuld

Bij veel stellen is de grootste schuld de hypotheek. Is de woning meer waard dan de hypotheek, dan is er overwaarde te verdelen; staat de woning “onder water”, dan verdelen jullie een restschuld. Wat er dan mogelijk is — verkopen, overnemen, tijdelijk aanhouden — en hoe het ontslag uit de hoofdelijke aansprakelijkheid werkt, lees je in het artikel over de woning bij een echtscheiding. Reken je niet rijk aan een verdeling op papier: de bank kijkt naar draagkracht, en juist bij schulden elders is die toets streng.

Als de schulden te groot zijn

Zijn de schulden zo hoog dat aflossen er realistisch niet in zit, dan bestaat er hulp. De eerste stap is schuldhulpverlening via de gemeente: die probeert met schuldeisers een minnelijke regeling te treffen. Lukt dat niet, dan kan de rechter de wettelijke schuldsanering (Wsnp) uitspreken: enkele jaren streng aflossen, daarna een schone lei. Goed om te weten: een scheiding en een schuldregeling kunnen naast elkaar bestaan, maar de volgorde en de afspraken luisteren nauw — bijvoorbeeld rond de kinderalimentatie, waarvoor in een schuldregeling maar beperkt ruimte wordt vrijgelaten. Speelt dit bij jullie, meld het dan meteen aan het begin van de mediation, zodat we er in de afspraken rekening mee houden in plaats van er achteraf door verrast te worden.

Scheiden hoeft niet duur te zijn — juist nu niet

“We kunnen ons geen scheiding veroorloven” is een veelgehoorde zorg, en bijna altijd onterecht. Juist bij een laag inkomen of schulden vergoedt de overheid via de toevoeging het grootste deel van de mediationkosten: jullie betalen dan per persoon alleen een beperkte eigen bijdrage en verlaagd griffierecht. Hoe dat werkt lees je bij de kosten van een scheiding, en met de rekentool voor de eigen bijdrage zie je direct wat het in jullie situatie zou kosten. Doorgaan met een huwelijk waarin de schulden oplopen is uiteindelijk duurder dan een goed geregelde scheiding.

Samen schoon schip maken

Schulden en scheiden is geen fijne combinatie, maar wel een oplosbare. Als MfN-registermediator zorg ik dat alle schulden op tafel komen, dat de verdeling klopt met het huwelijksregime en dat de afspraken jullie allebei beschermen — inclusief vrijwaring en een realistisch aflossingsplan. Plan een gratis kennismakingsgesprek of lees eerst meer over mijn werkwijze.