Het echtscheidingsconvenant

Wat is een echtscheidingsconvenant?

Het echtscheidingsconvenant is de schriftelijke overeenkomst waarin jullie samen vastleggen wat er bij de scheiding is afgesproken. Het is het sluitstuk van de mediation: alles wat jullie aan tafel hebben besproken en besloten, komt er zwart op wit in te staan. Het convenant wordt door jullie allebei ondertekend en gaat met het verzoekschrift mee naar de rechtbank. Zijn er minderjarige kinderen, dan hoort daar ook het ouderschapsplan bij — dat regelt alles rond de kinderen, het convenant regelt de rest.

Wat staat er in het convenant?

De inhoud is maatwerk, maar een compleet convenant behandelt in elk geval deze onderwerpen:

• wat er met de woning gebeurt: overname, verkoop of een tijdelijke regeling, inclusief de verdeling van overwaarde en de afspraken over de hypotheek;
• de verdeling van bezittingen en schulden: bank- en spaarrekeningen, de inboedel, de auto, beleggingen en eventuele leningen;
• een regeling voor partneralimentatie — de hoogte en duur, of juist de afspraak om ervan af te zien;
• de verdeling van het pensioen: de standaardverevening of een afwijkende keuze;
• de fiscale afwikkeling: de laatste gezamenlijke aangifte en de verdeling van aftrekposten, zie ook belastingen en toeslagen bij een scheiding;
• praktische zaken zoals verzekeringen, abonnementen en de kosten van de scheiding.

Een goed convenant is niet alleen volledig, maar ook eenduidig: elke afspraak moet later maar op één manier uit te leggen zijn.

Is een convenant verplicht?

Een echtscheidingsconvenant is — anders dan het ouderschapsplan bij minderjarige kinderen — niet wettelijk verplicht. In de praktijk is het wél onmisbaar. Zonder convenant blijven zaken als de verdeling, het pensioen en de alimentatie ongeregeld, en dat is een recept voor conflicten die jaren later alsnog opspelen. Bovendien vragen banken om een (concept)convenant voordat ze meewerken aan het overzetten van de hypotheek, en wil ook de Belastingdienst kunnen zien wat jullie hebben afgesproken. Bij een gezamenlijk verzoekschrift — de route via mediation — hoort een convenant er daarom standaard bij.

Rechtskracht: laat het convenant aan de beschikking hechten

Een ondertekend convenant is een rechtsgeldige overeenkomst waar jullie allebei aan gebonden zijn. Je kunt het nóg sterker maken door de rechtbank te vragen het convenant aan de echtscheidingsbeschikking te hechten. De afspraken maken dan deel uit van de uitspraak van de rechter, en dat levert voor bijvoorbeeld de alimentatie een executoriale titel op: komt de ander de afspraken niet na, dan kan de deurwaarder direct op basis van de beschikking incasseren, zonder eerst een nieuwe procedure te hoeven voeren. Daarvoor heb je de zogeheten grosse nodig — hoe je die opvraagt, lees je in het artikel over de grosse. In mijn trajecten wordt het convenant standaard aangehecht.

Kunnen we de afspraken later wijzigen?

Samen kunnen jullie de afspraken altijd wijzigen: een aanvulling of nieuw convenant, door beiden ondertekend, is voldoende. Verandert er iets wezenlijks — een nieuw inkomen, samenwonen, verhuizing — en komen jullie er samen niet uit, dan kan de rechter de alimentatie bij gewijzigde omstandigheden aanpassen. Voor partneralimentatie kun je dat met een niet-wijzigingsbeding grotendeels uitsluiten; voor kinderalimentatie kan dat niet, omdat het belang van de kinderen altijd voorgaat. Loopt het gesprek over een wijziging vast, dan kunnen jullie ook terugkomen voor hermediation: één of twee gesprekken zijn vaak genoeg om de afspraken weer passend te maken.

Ook zonder huwelijk: samenwoners en geregistreerd partnerschap

Voor het beëindigen van een geregistreerd partnerschap gelden dezelfde uitgangspunten: ook daar leggen jullie de afspraken vast in een convenant. Zijn er geen minderjarige kinderen, dan kan het partnerschap zelfs zonder rechter eindigen, met een beëindigingsovereenkomst en een verklaring van een advocaat of notaris. Samenwoners die uit elkaar gaan, hebben geen rechter nodig, maar wel dezelfde behoefte aan duidelijkheid: hun afspraken over de woning, de verdeling en de kinderen leggen we vast in een vaststellingsovereenkomst — feitelijk hetzelfde als een convenant.

Samen een waterdicht convenant opstellen

Als MfN-registermediator stel ik het convenant niet vóór jullie op, maar mét jullie: in de gesprekken lopen we alle onderwerpen langs, en ik bewaak dat de afspraken volledig, evenwichtig en juridisch houdbaar zijn. Zo ligt er aan het eind één document waar jullie allebei achter staan — en waar de rechtbank en de bank mee uit de voeten kunnen. Plan een gratis kennismakingsgesprek of lees eerst meer over mijn werkwijze.