Naamswijziging na een scheiding

Je achternaam verandert niet door trouwen of scheiden

Eerst een misverstand uit de weg: in Nederland verander je door te trouwen niet van achternaam. Wie na het huwelijk de naam van de partner gebruikt, gebruikt die naam alleen — officieel heet dat naamgebruik. In je paspoort, bij de Belastingdienst en in de basisregistratie personen (BRP) blijft altijd je geboortenaam staan; de naam van je partner kan daaraan worden toegevoegd als aanschrijfnaam. Een scheiding verandert daar automatisch niets aan.

De aanschrijfnaam aanpassen: gratis bij de gemeente

Wil je na de scheiding niet langer met de naam van je ex worden aangeschreven? Dan geef je bij de gemeente (vaak ook online, via MijnOverheid of de gemeentesite) door dat je voortaan alleen je eigen geslachtsnaam wilt gebruiken. Dat is kosteloos en direct geregeld. Overheidsinstanties nemen de nieuwe aanschrijfnaam daarna automatisch over; bij banken, verzekeraars en werkgever geef je het zelf door.

Staat in je paspoort of op je identiteitskaart nog “echtgenoot/echtgenote van …”? Die vermelding verdwijnt vanzelf bij de eerstvolgende vernieuwing. Wil je er eerder vanaf, dan kun je op eigen kosten een nieuw document aanvragen.

Mag je de naam van je ex blijven gebruiken?

Ja. Ook na de scheiding mag je de achternaam van je ex-partner blijven gebruiken — bijvoorbeeld omdat je onder die naam bekendstaat in je werk, of omdat je dezelfde naam wilt houden als de kinderen. Je ex kan daar in principe niets tegen doen.

Er is één uitzondering: zijn er uit het huwelijk geen kinderen geboren, dan kan je ex-partner de rechter vragen om jou het gebruik van de naam te ontzeggen. De rechter wijst zo’n verzoek alleen toe bij zwaarwichtige redenen. Hertrouw je, dan vervalt het recht om de naam van je vorige partner te gebruiken.

Officieel je achternaam wijzigen

Wil je verder gaan dan de aanschrijfnaam en je officiële geslachtsnaam laten wijzigen — bijvoorbeeld naar de naam van je andere ouder — dan loopt dat via een verzoek aan Justis, de screeningsautoriteit van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Naamswijziging wordt uiteindelijk vastgelegd bij Koninklijk Besluit. De voorwaarden zijn streng, de procedure duurt maanden en er zijn kosten aan verbonden. Een scheiding op zichzelf is géén grond voor het wijzigen van je eigen geslachtsnaam — het gaat vrijwel altijd om andere situaties, zoals psychische hinder van een naam of een naam die aan een dader herinnert.

De achternaam van de kinderen

Na een scheiding leeft bij sommige ouders de wens om de kinderen de achternaam van de verzorgende ouder (of van een nieuwe partner) te geven. Dat kán via Justis, maar de lat ligt bewust hoog — een achternaam verbindt het kind ook met de andere ouder:

• er geldt een verzorgingstermijn: het kind moet al een aantal jaren door de aanvrager(s) zijn verzorgd en opgevoed;
• kinderen van 12 jaar en ouder moeten zelf met de wijziging instemmen;
• de andere ouder wordt gehoord en kan bezwaar maken; bij jonge kinderen kan diens weigering de wijziging vaak blokkeren, behalve in bijzondere situaties.

Overweeg dit dus niet lichtvaardig en bespreek het waar mogelijk eerst samen — bijvoorbeeld in mediation. De actuele voorwaarden en tarieven staan op de site van Justis.

Een voornaam wijzigen is weer een andere route: dat gaat via de rechtbank en daarvoor is een advocaat nodig.

Praktische zaken goed afronden

Deze pagina hoort bij de kennisbank van Scheidingsdesk. Naamgebruik lijkt een detail, maar hoort bij de praktische afronding van een scheiding — net als de inschrijving bij de gemeente en het bijwerken van documenten; zie ook de checklist bij een scheiding. Als MfN-registermediator loop ik al deze punten met jullie na, zodat er na de scheiding niets blijft liggen. Lees meer over mijn werkwijze of neem contact op voor een gratis kennismakingsgesprek.