Bijzonder Partnerpensioen bij Scheiding: Kapitaalbasis vs Risicobasis [2025 Update]

Wat is bijzonder partnerpensioen en waarom is het belangrijk bij scheiding?

Bij een scheiding moet u veel financiële zaken regelen. Een vaak vergeten maar cruciaal onderdeel is het bijzonder partnerpensioen. Dit is het recht op partnerpensioen dat u als ex-partner behoudt na de scheiding. Maar niet iedereen heeft hier automatisch recht op. Het verschil tussen partnerpensioen op kapitaalbasis en risicobasis bepaalt of u na scheiding nog aanspraak kunt maken op dit pensioen.

In deze uitgebreide gids leggen we uit:

Het verschil tussen kapitaalbasis en risicobasis
Wat u als ex-partner ontvangt bij overlijden
Hoe de nieuwe pensioenwet uw rechten beïnvloedt
Praktische stappen die u moet nemen

Het cruciale verschil: Kapitaalbasis versus Risicobasis

Partnerpensioen op Kapitaalbasis (Opbouwbasis)

Bij partnerpensioen op kapitaalbasis wordt gedurende het huwelijk een “pensioenpotje” opgebouwd. Dit werkt als een spaarrekening waarbij maandelijks premie wordt gestort. Het belangrijkste kenmerk: dit opgebouwde kapitaal blijft na scheiding behouden.

Voordelen kapitaalbasis:

U behoudt recht op het tijdens huwelijk opgebouwde pensioen
Uitkering bij overlijden ex-partner, ongeacht wanneer dit gebeurt
Zekerheid over opgebouwde rechten

Partnerpensioen op Risicobasis

Partnerpensioen op risicobasis werkt als een verzekering. Zolang de premie wordt betaald (tijdens dienstverband), is er dekking. Bij scheiding vervalt deze dekking volledig.

Nadelen risicobasis:

Geen recht op bijzonder partnerpensioen na scheiding
Bij overlijden ex-partner vóór pensioen: geen uitkering
Dekking stopt direct bij echtscheiding

Let op: Volgens Het Juridisch Loket heeft u bij partnerpensioen op risicobasis geen enkel recht op bijzonder nabestaandenpensioen.

Wat krijgt u als ex-partner bij overlijden?

Scenario 1: Overlijden VÓÓR de pensioendatum

Bij kapitaalbasis:

U ontvangt het bijzonder partnerpensioen
Hoogte: meestal 70% van tijdens huwelijk opgebouwd pensioen
Levenslange uitkering

Bij risicobasis:

Geen uitkering
Alle rechten vervallen bij scheiding
Ook geen uitkering als ex-partner jong overlijdt

Scenario 2: Overlijden NA de pensioendatum

Goed nieuws: na pensioendatum verandert de situatie. Volgens de Wet toekomst pensioenen wordt er altijd een bijzonder partnerpensioen afgesplitst, ongeacht of het pensioen op risico- of kapitaalbasis was opgebouwd.

Praktijkvoorbeeld: Het verschil in euro’s

Stel: Jan en Marie scheiden na 20 jaar huwelijk. Jan heeft een pensioen opgebouwd met €1.000 per maand partnerpensioen.

Kapitaalbasis: Marie behoudt recht op €700 per maand (70%) bij overlijden Jan Risicobasis: Marie krijgt €0 bij overlijden Jan vóór pensioen

Dit kan een verschil van tienduizenden euro’s betekenen!

Nieuwe Pensioenwet: Wat verandert er in 2025-2027?

De Wet toekomst pensioenen brengt grote veranderingen:

Alle nieuwe pensioenen worden op risicobasis
Bestaande rechten op kapitaalbasis blijven behouden
Overgangsperiode tot 2027

Impact voor scheidingen:

Toekomstige ex-partners hebben minder zekerheid
Check uw huidige pensioenregeling vóór 2027
Overweeg aanvullende afspraken in convenant

5 Essentiële stappen bij uw scheiding

1. Check de basis van uw partnerpensioen

Contact uw pensioenfonds en vraag specifiek:

Is het pensioen op kapitaal- of risicobasis?
Welk bedrag is opgebouwd tijdens huwelijk?
Wat zijn mijn rechten als ex-partner?

2. Leg afspraken vast in het convenant

Volgens Nibud kunt u afwijkende afspraken maken. Overweeg:

Afstand doen tegen compensatie
Aanvullende verzekering bij risicobasis
Duidelijke vastlegging van rechten

3. Meld scheiding binnen 2 jaar

Gebruik het officiële mededelingsformulier voor:

Verdeling ouderdomspensioen
Registratie bijzonder partnerpensioen
Voorkomen van problemen later

4. Check ook het ouderdomspensioen

Naast partnerpensioen heeft u mogelijk recht op:

50% van tijdens huwelijk opgebouwd ouderdomspensioen
Eigen pensioenrekening via conversie
AOW-compensatie

5. Overweeg professioneel advies

Bij complexe situaties of grote pensioenen:

Pensioenadviseur voor berekeningen
Advocaat voor juridische vastlegging
Mediator voor gezamenlijke oplossingen

Veel gestelde vragen

Kan ik alsnog recht krijgen op risicobasis pensioen?

Nee, bij risicobasis vervalt het recht definitief bij scheiding. U kunt wel alternatieve afspraken maken zoals een overlijdensrisicoverzekering.

Wat als mijn ex-partner hertrouwt?

Volgens Rechtwijzer behoudt u uw rechten op bijzonder partnerpensioen, ook als uw ex-partner hertrouwt.

Hoe weet ik welk type pensioen we hebben?

Check mijnpensioenoverzicht.nl of neem contact op met het pensioenfonds. Zij moeten deze informatie verstrekken.

Conclusie: Wees voorbereid en handel snel

Het verschil tussen kapitaal- en risicobasis kan tienduizenden euro’s schelen. Met de nieuwe pensioenwet wordt de situatie voor toekomstige scheidingen ongunstiger.

Belangrijkste actiepunten:

Check vandaag nog uw pensioentype
Leg afspraken vast in scheidingsconvenant
Meld scheiding binnen 2 jaar aan pensioenfonds
Overweeg professioneel advies bij twijfel

Bronnen: